Wzornictwo nordyckie wyrosło z konkretnych warunków geograficznych i klimatycznych. Kraje skandynawskie dysponowały przez wieki dużymi zasobami drewna, wełny owiec i lnu. Surowy klimat wymuszał szczelność budynków i efektywne wykorzystanie ciepła. Długie noce przez kilka miesięcy w roku sprawiły, że kwestia oświetlenia wnętrz stała się elementem kultury, a nie tylko technicznymi wymogiem. Wszystko to przełożyło się na charakterystyczną paletę barw i zestaw materiałów.
Podstawowa paleta barw
Rdzeń palety nordyckiej tworzą odcienie neutralne w jasnym spektrum. Biel — ale nie sterylna, kliniczna biel — lecz biel ciepła, z domieszką kremowego, szarego lub beżowego. Tego typu odcień sprawia, że wnętrze wygląda na dobrze oświetlone nawet przy zachmurzonym niebie.
Na tym tle pojawiają się kolejne warstwy:
- Szarości: od jasnoszarego niemal przechodzącego w biel, do głębokiej szarości zbliżonej do grafitu. Szarość w różnych odcieniach pełni rolę koloru pośredniego między białą ścianą a ciemnym meblostankiem.
- Beże i piaskowce: odcienie naturalne, ziemiste, nawiązujące do piasku, lnu surowego i kości. Nie są jaskrawe, mają niskie nasycenie.
- Zgaszone błękity: odcień nieba przy pochmurnej pogodzie, lekko szarawy, stonowany. Charakterystyczny dla duńskich wnętrz, gdzie pojawia się w formie akcent na jednej ścianie lub w tekstyliach.
- Zieleń szałwii: zielono-szary kolor, popularny w szwedzkich i norweskich wnętrzach lat 2010–2020, nadal obecny — szczególnie w wyborze zasłon, poduszek i ceramiki.
- Terrakota i rdzawy brąz: cieplejsze akcenty, które pojawiły się w palecie nordyckiej w ostatniej dekadzie jako odpowiedź na dominację chłodnych szarości.
Zasada jednego akcentu
Cechą charakterystyczną stylu nordyckiego jest powściągliwość w używaniu kolorów intensywnych. Jeśli w wnętrzu pojawia się jeden wyrazisty akcent kolorystyczny — głęboka niebieska waza, zielony fotel — pozostałe elementy pozostają neutralne. Wielość kolorów nasyconych jednocześnie nie jest właściwa dla tej estetyki.
Przy doborze koloru ścian warto sprawdzić odcień w naturalnym świetle dziennym w konkretnym pomieszczeniu, a nie oceniać go wyłącznie na podstawie próbki w sklepie pod oświetleniem sztucznym. Kolor zachowuje się inaczej o różnych porach dnia i przy różnej ekspozycji okien.
Drewno — podstawowy materiał
Drewno w stylu nordyckim pojawia się w kilku postaciach. Drewno lite — w podłogach, blatach, nogach mebli. Fornir — na frontach szaf i szuflad. Sklejka — w meblach projektowanych, szczególnie tych nawiązujących do duńskiego i fińskiego wzornictwa z lat 50. i 60.
Gatunki charakterystyczne dla regionu: brzoza, sosna, dąb, jesion. W Polsce dąb i sosna są powszechnie dostępne u krajowych producentów mebli. Brzoza jest mniej popularna w meblarstwie polskim, ale bywa oferowana przez sklepy ze skandynawskim wzornictwem. Drewno wykończone olejem lub woskiem — zamiast lakierowane — daje efekt bardziej matowy i naturalny, co jest zgodne z estetyką nordycką.
Wełna, len i bawełna
Tekstylia naturalne dominują w skandynawskim wnętrzu. Wełna — w kocach, dywanach, poduszkach. Len — w zasłonach, obrusach, pościeli. Bawełna — w poszewkach, ręcznikach, siłastkach do krzeseł.
W Polsce len jest tradycyjnie produkowany — szczególnie w województwach lubelskim i łódzkimi — i dostępny jako tkanina z krajowych wytwórni. Tkaniny lniane polskie produkcji są jakościowo porównywalne z duńskim lub szwedzkim lnem, przy znacznie niższej cenie. Warto szukać ich w sklepach z tkaninami w polskich miastach lub u producentów sprzedających bezpośrednio.
Kamień i ceramika
Kamień pojawia się w nordyckim wnętrzu głównie w kuchni — jako blat z marmuru lub granitu, lub w łazience jako posadzka z płyt kamiennych. Ceramika użytkowa — garnki, miski, kubki — często prezentuje nieregularną, ręcznie lepioną formę z matową, opakową glazurą w odcieniach piasku, szarości lub głębokiej zieleni.
W Polsce wytwórnie ceramiki użytkowej działają w Bolesławcu i okolicach — produkują ceramikę zdobioną w charakterystyczne wzory niebiesko-białe, ale niektóre z nich oferują też linie minimalistyczne, neutralne kolorystycznie, dobrze wpisujące się w estetykę skandynawską.
Metal i szkło
Elementy metalowe — głównie stal nierdzewna, mosiądz i matowa czerń — pojawiają się jako detale: klamki, uchwyty do szuflad, stelaże lamp, nóżki krzeseł. Błyszczący chrom jest mniej typowy dla wzornictwa nordyckiego niż matowe wykończenia metali.
Szkło pojawia się w lampach (klosz szklany, baniasty lub cylindryczny), wazonach i naczyniach. Duńskie i szwedzkie marki szklane są obecne w polskich sklepach, choć w wyższym przedziale cenowym. Szkło czeskie lub rodzimej produkcji w podobnych kształtach jest tańszą alternatywą.
Źródła i dalsze lektury
Historię i teraźniejszość wzornictwa skandynawskiego dokumentuje Design Museum Denmark w Kopenhadze, a zbiory Nationalmuseum w Sztokholmie obejmują obszerne działy dotyczące rzemiosła i wzornictwa użytkowego z regionu.